Usługi opiekuńcze, sąsiedzkie i SUO
USŁUGI OPIEKUŃCZE, USŁUGI SĄSIEDZKIE I SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE
Usługi opiekuńcze
Usługi opiekuńcze są formą pomocy społecznej świadczoną w miejscu zamieszkania osoby wymagającej wsparcia.
Osobie, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób:
- przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli jest osobą samotną i jest pozbawiona pomocy, której wymaga;
- może być przyznana pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli jej rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni ani zstępni nie mogą zapewnić pomocy, której wymaga.
Co obejmują usługi opiekuńcze?
Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zakresie:
- zaspokajania codziennych potrzeb życiowych;
- opieki higienicznej;
- zaleconej przez lekarza pielęgnacji, niewymagającej specjalistycznej wiedzy i kompetencji;
- zapewnienia, w miarę możliwości, kontaktów z otoczeniem.
Przy ustalaniu zakresu usług uwzględnia się rodzaj czynności, w których osoba wymaga pomocy, stopień jej samodzielności oraz – w odpowiednich przypadkach – zakres pomocy, której nie może zapewnić rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni ani zstępni.
Szczegółowy standard usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, sposób ich świadczenia oraz sposób monitorowania i oceny określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania (Dz.U. z 2026 r. poz. 1067).
Zakres i wymiar usług ustalane są indywidualnie, odpowiednio do rozpoznanych potrzeb osoby wymagającej wsparcia.
Usługi sąsiedzkie
Usługi sąsiedzkie są formą usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania.
Mogą być przyznane, jeżeli ustalone potrzeby osoby mogą zostać zaspokojone w całości albo w części poprzez czynności wykonywane w ramach usług sąsiedzkich.
Usługi sąsiedzkie mogą stanowić wyłączną formę usług opiekuńczych albo uzupełnienie usług opiekuńczych świadczonych równolegle.
Mogą być również przyznane osobom, dla których wsparcie w tej formie będzie miało charakter uzupełniający opiekę sprawowaną przez rodzinę, a także wspólnie niezamieszkującego małżonka, wstępnych i zstępnych.
Co obejmują usługi sąsiedzkie?
Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc w zakresie:
- zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych;
- podstawowej opieki higieniczno-pielęgnacyjnej, niewymagającej specjalistycznej wiedzy i kompetencji;
- zapewnienia, w miarę potrzeb i możliwości, kontaktów z otoczeniem.
Szczegółowy zakres czynności wykonywanych w ramach tych obszarów określa § 4 ust. 2 uchwały Nr XXXI/206/2026 Rady Miejskiej w Końskich z dnia 28 września 2026 r.
Wymiar usług sąsiedzkich
Minimalny wymiar usług sąsiedzkich wynosi 5 godzin w miesiącu kalendarzowym.
Usługi sąsiedzkie rozliczane są według faktycznego czasu ich wykonywania. Jedna godzina usług wynosi 60 minut, a usługę wykonaną przez część godziny rozlicza się proporcjonalnie do faktycznego czasu jej wykonywania.
Kto może świadczyć usługi sąsiedzkie?
Usługi sąsiedzkie może świadczyć osoba spełniająca warunki określone w ustawie o pomocy społecznej. Osoba taka powinna w szczególności:
- być pełnoletnia;
- nie być członkiem rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi;
- nie być oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym tej osoby;
- złożyć organizatorowi usług sąsiedzkich oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług;
- zamieszkiwać w najbliższej okolicy osoby korzystającej z usług;
- ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy;
- zostać zaakceptowana przez osobę korzystającą z usług oraz przez organizatora usług sąsiedzkich.
Jeżeli osoba spełnia pozostałe wymagania, ale nie ukończyła szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy, organizator usług sąsiedzkich zapewnia jej takie szkolenie.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są usługami dostosowanymi do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności i są świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Przy przyznawaniu specjalistycznych usług opiekuńczych uwzględnia się rodzaj i zakres szczególnych potrzeb wynikających ze schorzenia lub niepełnosprawności, wymagających świadczenia usług przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą obejmować w szczególności:
- uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia;
- pielęgnację jako wspieranie procesu leczenia;
- rehabilitację fizyczną i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu – w zakresie określonym w przepisach;
- pomoc mieszkaniową;
- w określonych przypadkach – zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych.
Szczegółowe rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych oraz kwalifikacje osób świadczących te usługi określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 816).
Ważne
Specjalistyczne usługi opiekuńcze nie zastępują świadczeń, do których osoba ma prawo w ramach innych systemów wsparcia.
Rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu mogą być realizowane w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie nieobjętym przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W przypadku dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi zapewnienie w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych następuje w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają one możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi
W przypadku specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi obowiązują odrębne zasady ustalania i pobierania odpłatności oraz zwalniania z opłat.
Zasady te określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 816).
Odpłatność za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Końskich na zasadach określonych w tym rozporządzeniu.
Cena jednej godziny tych usług ustalana jest na podstawie analizy kosztów realizacji zadania albo wynika z umowy zawartej z podmiotem realizującym zadanie.
W decyzji administracyjnej określa się liczbę godzin specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych miesięcznie oraz wysokość odpłatności.
Opłatę za wykonane usługi wnosi się w terminie do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano usługę, w sposób wskazany w decyzji.
Możliwość zwolnienia z odpłatności
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony. Przesłanki takiego zwolnienia określa § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 816).
Do specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie stosuje się cen, tabeli odpłatności ani zasad zwolnień określonych w uchwale Nr XXXI/206/2026 Rady Miejskiej w Końskich.
Jak ubiegać się o usługi?
O pomoc w formie usług opiekuńczych, usług sąsiedzkich lub specjalistycznych usług opiekuńczych można zwrócić się do:
Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich
26-200 Końskie ul. Armii Krajowej 22,
tel. 41 372 79 20,
Adres do e-Doręczeń: AE:PL-19932-36458-VJBEJ-14.
Przyznanie usług poprzedzone jest rozpoznaniem indywidualnej sytuacji i potrzeb osoby wymagającej wsparcia, w tym przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Rodzaj, zakres, wymiar oraz okres świadczenia usług ustalane są indywidualnie, stosownie do rozpoznanych potrzeb osoby.
Pomoc w formie usług przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej.
Usługi w trybie pilnym
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia lub konieczne jest szybkie zapewnienie osobie odpowiedniej opieki, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą zostać przyznane w trybie pilnym.
Przyznanie usług w tym trybie następuje niezwłocznie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Decyzja o przyznaniu usług oraz decyzja ustalająca odpłatność mogą zostać wydane po rozpoczęciu świadczenia usług, jednak nie później niż w terminie 10 dni od dnia rozpoczęcia ich świadczenia.
Odpłatność za usługi
Poniższe zasady dotyczą usług opiekuńczych, usług sąsiedzkich oraz specjalistycznych usług opiekuńczych z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
Szczegółowe zasady odpłatności określa uchwała Nr XXXI/206/2026 Rady Miejskiej w Końskich z dnia 28 września 2026 r. (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2026 r. poz. 3125).
Usługi mogą być świadczone nieodpłatnie, odpłatnie lub częściowo odpłatnie.
Nieodpłatne usługi przysługują osobom, których dochód osoby samotnie gospodarującej albo dochód na osobę w rodzinie nie przekracza właściwego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Nie pobiera się również odpłatności za usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze – z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi – świadczone osobom w wieku 75 lat i więcej objętym realizowanym przez Gminę Końskie Programem „Opieka 75+”, których dochód osoby samotnie gospodarującej albo dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 250% właściwego kryterium dochodowego.
Cena jednej godziny usług
Cena jednej godziny:
- usług opiekuńczych wynosi 50,00 zł;
- usług sąsiedzkich odpowiada minimalnej stawce godzinowej ustalonej na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę;
- specjalistycznych usług opiekuńczych – z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi – wynosi 100,00 zł.
Wysokość odpłatności
|
Dochód w stosunku do właściwego kryterium dochodowego |
Osoba samotnie gospodarująca |
Osoba w rodzinie |
|
do 100% |
nieodpłatnie |
nieodpłatnie |
|
powyżej 100% do 155% |
5% |
10% |
|
powyżej 155% do 205% |
10% |
20% |
|
powyżej 205% do 255% |
20% |
30% |
|
powyżej 255% do 305% |
30% |
40% |
|
powyżej 305% do 355% |
40% |
50% |
|
powyżej 355% do 405% |
50% |
60% |
|
powyżej 405% do 455% |
70% |
80% |
|
powyżej 455% |
100% |
100% |
Opłata za usługi zależy od ceny jednej godziny danego rodzaju usług, właściwego wskaźnika odpłatności oraz liczby godzin usług faktycznie wykonanych w danym miesiącu.
W przypadku wykonywania usług przez część godziny opłatę ustala się proporcjonalnie do faktycznego czasu wykonywania usługi.
Nie pobiera się opłat za usługi niewykonane.
Odpłatność wnosi się na rachunek bankowy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym usługi były wykonywane.
Częściowe i całkowite zwolnienie z opłat
Uchwała przewiduje częściowe zwolnienie z odpłatności:
- w przypadku ukończenia 90. roku życia – poprzez obniżenie należnej odpłatności o 60%;
- w określonej w uchwale sytuacji dochodowej związanej z ponoszeniem niezbędnych, udokumentowanych wydatków na utrzymanie mieszkania i leczenie – poprzez obniżenie należnej odpłatności o 50%;
- w przypadku wystąpienia udokumentowanego zdarzenia losowego – poprzez obniżenie należnej odpłatności o 90%.
Uchwała przewiduje również całkowite zwolnienie z odpłatności, jeżeli spełnione są określone w niej warunki dotyczące wpływu odpłatności oraz niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem na dochód osoby.
Jeżeli osoba spełnia jednocześnie warunki częściowego i całkowitego zwolnienia, stosuje się zwolnienie całkowite.
Jeżeli osoba spełnia więcej niż jedną przesłankę częściowego zwolnienia, stosuje się jedno, najkorzystniejsze dla niej zwolnienie. Zwolnień częściowych nie sumuje się.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, z późn. zm.);
- rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania (Dz.U. z 2026 r. poz. 1067);
- rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 816);
- uchwała Nr XXXI/206/2026 Rady Miejskiej w Końskich z dnia 28 września 2026 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania oraz przyznawania usług sąsiedzkich, ich wymiaru, zakresu i sposobu rozliczania wykonywania tych usług oraz rozszerzenia katalogu osób, dla których wsparcie w postaci usług sąsiedzkich ma charakter uzupełniający (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2026 r. poz. 3125), która wchodzi w życie z dniem 16 października 2026 r.
Linki:
Rozporządzenie w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania – Dz.U. 2026 poz. 1067
Rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych – tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 816
Uchwała Nr XXXI/206/2026 – Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego poz. 3125
